Türkiye yanıyor, hem de sadece ormanlarıyla değil… Yaz sıcakları bastırdıkça özellikle Ege ve Akdeniz’den peş peşe yangın haberleri geliyor. Alevlerin yaktığı her hektar alan aslında binlerce insanın hayatını da etkiliyor. Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Berivan Usta’dan çok önemli uyarılar var. Meğer bu yangınların görünmeyen bir yüzü varmış ve bu görünmeyen yüz, alevlerden çok daha sinsi ilerliyormuş. İnanır mısınız, duman bulutlarının içinde öyle şeyler var ki…
Dr. Usta’nın dediklerine göre yangınlar artık sadece doğayı yakmıyor. Ortaya çıkan duman, kül ve zehirli partiküller rüzgarla birlikte kilometrelerce uzağa taşınıyor. Yani siz yangından onlarca kilometre uzakta olsanız bile o zehirli hava sizi buluyor. Adamlar yerleşim yerlerinde günlük hayatı ciddi şekilde tehdit eden bu duruma dikkat çekiyor. Neyse, devam edelim…
O dumanın içinde neler yok ki… Mikroskobik partiküller, uçucu organik bileşikler, ağır metaller, karbonmonoksit ve kanserojen maddeler. Hepsi bir arada. Üstelik bu zehirli partiküller o kadar küçük ki çıplak gözle göremiyorsunuz. Ama akciğerlerinizin en derin noktalarına kadar ulaşıveriyorlar. Oradan da kana karışıyorlar. Daha da kötüsü… Bu maddeler içme sularına ve ekinlere bulaşarak zincirleme bir risk oluşturuyor. Yani sadece nefes alırken değil, su içerken ve yemek yerken de bu tehlikeyle karşı karşıyayız.
Şimdi gelelim asıl önemli kısma. Uzman isim bu konuda 4 kritik belirti sıraladı ve “hafife almayın” diyor. İşte o belirtiler ve dikkat edilmesi gereken noktalar…
Birincisi, baş ağrısı. Sağlıklı bireylerde bile yangın dumanına maruz kalındığında baş ağrısı ortaya çıkabiliyor. Göz yanması ve boğaz tahrişi de bu tabloya eşlik ediyor. Bu belirtileri yaşıyorsanız sakın görmezden gelmeyin. İkincisi, nefes darlığı. Özellikle astım, KOAH, bronşit ve akciğer yetmezliği gibi kronik rahatsızlığı olanlar için bu durum hayati risk barındırıyor. Üçüncü belirti, şiddetli öksürük ve hırıltı. Dördüncü olarak da göğüs ağrısı var. Bunlardan herhangi birini fark ettiğinizde vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurmanız gerekiyor. Çocuklar, yaşlılar ve alerjik bünyeli kişiler ise bu süreçte daha da fazla risk altında.
Peki ne yapacağız? Dr. Berivan Usta’nın önerileri çok net. Öncelikle dumanın yoğun olduğu saatlerde kesinlikle dışarı çıkmayın. Evinizi izole edin. Kapı ve pencereleri sıkıca kapatın, kapı altlarına nemli havlu sıkıştırın. HEPA filtreli hava temizleme cihazınız varsa yüksek kademede çalıştırın. Klima kullanıyorsanız iç sirkülasyon modunu tercih edin. Evinizi sadece havanın kısmen temizlendiği kısa sürelerde havalandırın. Bunlar çok basit ama hayat kurtaran önlemler.
Dışarı çıkmanız zorunluysa, sakın cerrahi maske veya bez maske kullanmayın! Bunlar orman yangını dumanındaki ince partiküllere karşı tamamen yetersiz kalıyor. N95, FFP2 veya FFP3 gibi profesyonel koruyucu maskeler kullanmanız gerekiyor. Maskenin yüze tam oturması ve kenarlardan hava sızdırmaması çok önemli. Eğer maske bulamıyorsanız, kalın bir bez veya havluyu nemlendirip ağız ve burnunuzu sıkıca kapatın. Yeterli değil ama bir şey yapmamaktan iyidir…
Kronik hastalığınız varsa ekstra dikkat edin. Doktorunuzun reçete ettiği inhaler, sprey, nebulizatör ve tüm ilaçlarınızı aksatmadan kullanmaya devam edin. Nefes darlığı, şiddetli öksürük, göğüs ağrısı veya hırıltı başlarsa zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna gidin.
Bol sıvı tüketmeyi de unutmayın. Yangın dumanı boğazda ve solunum yollarında ciddi kuruluğa, tahrişe ve yanma hissine neden olur. Bol su ve bitki çayları içerek solunum yollarının mukozasını nemli tutabilirsiniz. Bu sayede vücudun doğal savunma mekanizmaları çalışır ve toksinler vücuttan daha hızlı atılır.
Dr. Usta son olarak panik yapmayın, bilinçli hareket edin diyor. Yetkili kurumların resmi açıklamalarını, hava kalitesi uyarılarını ve acil durum duyurularını yakından takip edin. Tahliye kararı alınan bölgelerdeyseniz, uyarılara uyarak derhal bölgeyi terk edin. Çünkü hiçbir eşya veya mülk, insan hayatından daha değerli değildir.
Bu belirtileri hafife alanlar var mı? Bakalım önümüzdeki günlerde yangınlarla birlikte bu uyarılar ne kadar dikkate alınacak… Gelişmeleri takip ediyoruz.
Kaynak: Orijinal Haber
