BM’den hava kirliliği uyarısı: ‘Yılda 100 bin ek ölümle bağlantılı olabilir’

Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), iklim değişikliğinin etkisiyle orman yangınlarının sıklığını ve şiddetini artırdığını ve bu olayların hava kirliliğinin en önemli kaynaklarından biri haline geldiğini belirtti. Gelişmiş ülkelerde sanayi ve ulaşımdan kaynaklanan kirliliğin azaldığını gözlemleseler de, geniş orman yangınlarından yayılan dumanın bu iyileşmeyi tersine çevirebileceği uyarısında bulundu. Rapor, hava kirliliği ve iklim değişikliğinin yakın bir ilişki içinde olduğunu ve her iki sorunun birlikte ele alınması gerektiğini vurguladı.

PM2.5 adı verilen çok küçük partiküllerin orman yangınları ve egzoz dumanı ile yayıldığı, akciğer derinliklerine nüfuz ettiği ve solunum ile kardiyovasküler hastalıklarla ilişkilendirildiği raporda belirtildi. 1990’lardan bu yana aşırı yangın dumanı olaylarının üç katına çıktığı ve 2010‑2018 yılları arasında her yıl yaklaşık 100 bin ek ölüme yol açmış olabileceği araştırmaya göre gösterildi. 2025’te Kanada’nın kuzeyi, Rusya’nın bazı bölgeleri ve Batı‑Orta Afrika’da artan yangınlar nedeniyle PM2.5 seviyelerinin uzun dönem ortalamalarının üzerine çıktığı bildirildi. İspanya’nın kuzeybatısında ise yaz sonundaki olağanüstü yangınların ardından yüksek kirliliğin gözlemlendiği raporda yer aldı. WMO Bilim Sorumlusu Lorenzo Labrador, “Şehriniz ne kadar temiz olursa olsun, orman yangınlarından kaynaklanan büyük miktarda kirlilik taşınırsa bu bölgelerdeki hava kalitesi de olumsuz etkilenebilir” dedi. Labrador, yangın dumanının taşıdığı zehirli kimyasalların vücut genelinde iltihaplanma ve akciğer hastalıklarına yol açabileceğini belirtti. Rapor, Dünya Sağlık Örgütü’nün hava kalitesi hedeflerine ulaşmayı daha da zorlaştırabileceği uyarısıyla, iklim değişikliği ve hava kirliliğinin birlikte ele alınmasının önemini öne çıkardı.